BERDINTASUNAREN ALDEKO HEZKUNTZA-AHALEGINA
Irakasleekin lan egiten dugunean, generoaren sozializazioari aurre egiteko dituzten zailtasun handiak helarazten dizkigute, komunikabideen, familiaren, berdinen taldearen, erlijioaren eta hizkuntzaren erabileraren eraginez sortzen den genero-sozializazioari aurre egiteko aurkitzen dituen zailtasun handien berri ematen digu. Ez dutela prestakuntza espezializaturik sentitzen dute, material pedagogikoak ez daudela egokituta, eta ez dituztela eskura baliabide didaktiko praktikoak beren lana errazteko. Jarduteko jarraibideak eskatzen dituzte.
Izan ere, oraindik oso urrun gaude erronka honi aurre egiteko prestaturik dagoen irakasle-kolektibo bat izatetik, nahiz eta Pekingo Emakumearen Nazioarteko IV. Konferentzian (1995) honako ekintza-neurri hauek proposatu, besteak beste: «Irakasle eta hezitzaileentzako prestakuntza-programak eta materialak prestatzea, beren eginkizunaz kontziente izan daitezen hezkuntza-prozesuan eta generoarekin lotutako alderdiak kontuan hartuko dituzten irakaskuntza-estrategia eraginkorrak aplika ditzaten.» Hezkidetza-programak gizartea eraldatzeko ekintza politikoaren formulak dira.
Harrigarria da ikustea nola Magisterioko ikasketa-planetan oraindik ez den jasotzen hezkidetza. Ez da kontuan hartzen, halaber, hezkuntza interkulturala, aniztasun sexuala edo ikuspegi intersekzionalaren oinarriak, ikastetxe erabat berdinzale eta inklusiboa eraikitzeko helburuarekin.
Gure hezkuntza-lanean, batzuetan, generoarekin lotutako hezkuntza-berrikuntzarekiko erresistentziak aurkitzen ditugu, “genero-ideologiari” deritzonaren inguruko jarrera kontrajarrien ondorioz, edo, besterik gabe, irakasleek beraiek duten curriculum ezkutua barneratu gabe dutelako, sozializazio-prozesu pertsonalaren ondorioz. Hala ere, badaude irakasle motibatuak ere, beren inguruneko aldaketak bultzatzeko jarrera positiboa eta proaktiboa dutenak, baina oztopoak aurkitzen dituztenak: ezagutza teorikoaren eta baliabide praktikoen faltak zaildu egiten du irakaskuntza-ikaskuntza prozesuen eta eduki curricularren egokitzapena. Batzuetan, zuzendaritza-taldeen babes faltak beste oztopo bat dakar.
Aisialdiko beste sozializazio-eremu batzuek —kirol, jolas edo denbora libreko jarduerak, esaterako— ia inoiz ez dute hezkidetzazko ikuspegirik jasotzen beren jardunean. Espazio horien kudeaketaren ardura duten erakundeek generoari lotutako estereotipo eta klixeak erreproduzitzen dituzte neurri handi batean, status quo-a mantentzen duten inplikazioari buruzko inolako kontzientziarik gabe.
Eskolaz kanpoko jardueren eskaintza eta ikasleen banaketa bezalako kontuek ez dute zalantzarako tarterik uzten. Urtez urte errepikatzen dira, eta ikastetxe guztietan eredu estereotipatu eta sexistak ageri dira: ez dago mutilik izena emanda euskal dantzetan, eta neskak ia ez dira joaten karate edo kirol anitzeko saioetara. Egoera hau are okerragoa bihurtzen da oinarrizko kiroletan lehiaketara iristen garenean, non emakumezkoen taldeak sistematikoki gutxietsiak diren.
Laburbilduz, urte hauetan zehar, berdintasunaren arloan aurrera egitea zailtzen duten funtsezko elementu batzuk identifikatu ditugu Matizen:
– Irakasleentzako prestakuntza eta baliabideen falta: zailtasunak dituzten prestakuntza-beharretara egokitutako ikastaroak aurkitzeko orduan, eta ikuspegi hezkidetzailea ez dago presente haien prestakuntza profesionalaren etapan. Baliabide didaktiko egokien faltak oztopo nagusia dakar: nola egokitu lan-fitxak?, nola hautatu testu hezkidetzaileak?, non bilatu erreferenteak?, nora jo zalantzak ditugunean?
– Prestakuntza espezifikorik ez, baliabiderik ez eta babesik ez hezkuntza ez-formaleko (kirola, aisialdia eta denbora librea) erakundeentzat: begiraleentzako prestakuntza-ibilbideak, zeinetan ikuspegi hezkidetzailea falta den edukietan; taldeak dinamizatzeko baliabide eta teknika faltak; diagnostiko eta berdintasun-planen ezintasuna erakunde edo enpresa gisa, eta abar.
Giza jardueraren esparru guztietan berdintasun eraginkorra lortzeko eta indarkeria matxista desagerrarazteko, kontzientziak aldatu eta buru kritikoak hezi behar dira. Matizen, hezkuntza-eragileei baliabide pedagogikoak ikertu, diseinatu eta eskaintzeko lanean dihardugu, aldaketarik ez baita posible horiek gabe.
Kutxa Fundazioaren laguntzarekin, gida praktiko bat prestatzen ari gara, Haur eta Lehen Hezkuntzako etapetan hezkuntza-eremu formalera egokitutako tresna eta baliabide metodologikoak eskainiko dituena, genero-berdintasunaren eta gizarte-ekitatearen esparruan irakaskuntza-jarduna bermatzeko.
Etapa hauetako batean irakasle bazara, edo magisteritza edo pedagogiako ikaslea baldin bazara, lagundu diezagukezu genero- eta intersekzionalitate-ikuspegia praktika pedagogikoan txertatzeko oztopo nagusiak identifikatzen eta aztertzen, galdetegi honi erantzunez: https://forms.gle/54n1bfL5LDzXfQcj7
Eskerrik asko berdintasuna eraikitzen laguntzeagatik.
